Gamleby

All posts tagged Gamleby

Woensdag, vlak voor de aanvang van Sail Harlingen. Eén voor één melden zich al historische zeilschepen bij de Harlinger havendienst, enkele dagen voordat het festijn van de Tall Ships Race in volle omvang losbarst. Lopend over de kade van de Zuiderhaven zien we een jongen en een meisje in het gangboord van een houten driemastschoener met Zweedse vlag. Ze hebben het vooral druk met elkaar, deze twee matrozen. Voordat ze hun intense conversatie hervatten verwijzen ze ons achteloos naar een wat oudere heer, iets verderop. Het is Egil Bergström, eigenaar, voorzitter van de stichting en kapitein.

Tekst en foto’s: © Festina Lente, Gijs en Inge van Hesteren

de dag voor Sail- Vega Gamleby 062a-650

“Twintig jaar hebben we aan dit schip gewerkt,” vertelt hij. “Gebouwd in 1909 als vrachtschip voor de Baltische wateren, lag zij in 1985 gezonken in de haven van Västervik. Nadat de havenautoriteiten het wrak geborgen hadden wilden zij de resten laten vernietigen. Onze stichting was in de gelegenheid het schip aan te kopen. Veel was er niet van over, trouwens. Bruikbaar waren een stuk kielbalk, een deel van het onderwaterschip; dat was het wel. Dankzij bijdragen van de Europese Unie, bankleningen en een donatie van de Zweedse koning waren we in staat om het vaartuig te restaureren, met Zweeds hout, op de traditionele Zweedse wijze. Het schip heette vroeger de Vega, maar die naam was intussen geclaimd door een ander schip. In 2006, bij de tewaterlating, hebben we haar daarom omgedoopt in ‘Gamleby Vega’, naar onze thuishaven Gamleby.”

Bergström is duidelijk trots op het schip, dat hem woensdag van het Kielerkanaal naar de Nederlandse Waddenzee had gebracht. “Het was een onrustige tocht. We hadden veel familie aan boord, kinderen, kleinkinderen. Ze hadden een beetje last van de zware zeegang. Tja, onze familie en de stichting, dat loopt naadloos in elkaar over. Maar nu liggen we goed hier, in de Zuiderhaven. Het kostte alleen een beetje moeite om hier aan te leggen. We hebben geen boegschroef. Gelukkig was er een klein rubberbootje van de organisatie dat een beetje meeduwde.”

Benedendeks heerst een ontspannen sfeer. De kapitein laat ons de 14 extra kooien zien, die hij heeft bijgemaakt in opdracht van de Sail Training Association (STA). “Dat was nodig, om het quotum aan trainees te kunnen onderbrengen tijdens deze wedstrijdenserie. Maar we maken alles op traditionele manier. Koper, grenen- en eikenhout, pen-en-gatverbindingen, zeildoek, dat zijn onze materialen. Zo doen we de lange historie van dit vaartuig eer aan. Tot in de jaren zestig heeft ze als vrachtschip gevaren, tot aan de Kaapverdische eilanden aan toe.”

Dit respect voor het historisch erfgoed zien we ook terug in de machinekamer. Daar troont een driecilinder Callesen hoofdmotor temidden van dikke houten spanten en krommers. “Uit 1957 stamt deze viertaktdiesel, met turbo goed voor 260 PK. Met 44 liter cilinderinhoud heeft deze motor voldoende aan 350 toeren per minuut.”
Duidelijk de trots van de kapitein, deze machinekamer.

Hoe nu verder, vragen we ons af, als zondag de wedstrijd naar Frederikstad begint?
“Dit schip is een goede zeiler. En niet ik, maar mijn zoon Ala zal tijdens de race als kapitein optreden. We maken ons hooguit zorgen over het weer. Hopelijk blijft het zo mooi als nu.”

We krijgen nog even het traditionele houten ankerspil gedemonstreerd. Bergström veroorlooft zich zowaar een olijke opmerking. “Werkt volgens het ‘Armstrong patent’, wat niet veel meer inhoudt dan dat je er heel sterke armen bij nodig hebt.”

Gastvrij, gedreven en geestdriftig, deze Zweedse bemanning.

Dit verhaal verscheen ook in de Harlinger Courant van 8 juli 2014.

Tekst en foto’s: © Festina Lente, Gijs en Inge van Hesteren